سیستم ایمنی از مجموعه پیچیده ای از سلول ها، فرآیندها و مواد شیمیایی تشکیل شده است که به طور مداوم از بدن در برابر عوامل بیماری زای مهاجم از جمله ویروس ها، سموم و باکتری ها دفاع می کند . انتخاب سبک زندگی سالم با مصرف غذاهای مغذی و خواب کافی و ورزش، مهم ترین راه ها برای تقویت سیستم ایمنی هستند. علاوه بر این، تحقیقات نشان داده است که مصرف مکملها مانند برخی ویتامینها، مواد معدنی و گیاهان میتوانند به بهبود پاسخ ایمنی و محافظت بالقوه در برابر بیماری کمک کند.
برخی مکمل هایی که با توانایی در تقویت سیستم ایمنی شناخته شده اند عبارتند از:
ویتامین C
♦ویتامین C به دلیل نقش مهمی که در سلامت سیستم ایمنی دارد برای محافظت در برابر عفونت ها مصرف می شود. این ویتامین از عملکرد سلول های ایمنی مختلف پشتیبانی می کند و توانایی آنها را برای محافظت در برابر عفونت افزایش می دهد. همچنین برای فرآیند مرگ سلولی خود خواسته-که با پاکسازی سلولهای قدیمی و جایگزینی آنها با سلولهای جدید به حفظ سلامت سیستم ایمنی شما کمک میکند)-ضروری است. ویتامین C همچنین به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی عمل می کند و از آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو، که با تجمع مولکول های مهاجم معروف به رادیکال های آزاد رخ می دهد، محافظت می کند. استرس اکسیداتیو می تواند بر سلامت سیستم ایمنی تأثیر منفی بگذارد و با بیماری های متعددی مرتبط است.
مکمل ویتامین C مدت و شدت عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی از جمله سرماخوردگی را کاهش می دهد. در یک مطالعه نشان داده شد که مصرف منظم مکملهای ویتامین C تا ۵۰ درصد باعث کاهش بروز سرماخوردگی در افراد تحت استرس فیزیکی بالا از جمله دوندگان ماراتن و سربازان میشود. علاوه بر این، ویتامین C داخل وریدی با دوز بالا به طور قابل توجهی علائم را در افراد مبتلا به عفونت های شدید بهبود می بخشد، از جمله این بیماری ها می توان به سپسیس و سندرم زجر تنفسی حاد (ARDS) که ناشی از عفونت های ویروسی هستند، اشاره کرد.
در مجموع، این نتایج تأیید می کند که مکمل های ویتامین C به طور قابل توجهی بر سلامت سیستم ایمنی تأثیر می گذارند، به خصوص در افرادی که از طریق رژیم غذایی خود ویتامین کافی دریافت نمی کنند. میزان مضر ویتامین C بالای ۲۰۰۰ میلی گرم است. دوزهای مناسب مکمل ها معمولاً بین ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی گرم هستند.
ویتامین D
ویتامین D یک ماده مغذی محلول در چربی است که برای سلامت و عملکرد سیستم ایمنی ضروری است. ویتامین D توانایی مبارزه با عوامل بیماری زا توسط مونوسیتها و ماکروفاژها – گلبولهای سفید خون که بخشهای مهم دفاع ایمنی هستند – را افزایش میدهد و التهاب را کاهش میدهد بنابراین به تقویت پاسخ ایمنی کمک میکند.
بسیاری از افراد دچار کمبود این ویتامین هستند که این امر ممکن است بر عملکرد سیستم ایمنی تأثیر منفی بگذارد. در واقع، سطوح پایین ویتامین D با افزایش خطر ابتلا به عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی، از جمله آنفولانزا و آسم آلرژیک مرتبط است. برخی از مطالعات نشان می دهند که مکمل ویتامین D ممکن است پاسخ ایمنی را بهبود بخشد. در واقع، تحقیقات اخیر ثابت کرده اند که مصرف این ویتامین از عفونت های دستگاه تنفسی جلوگیری می کند. مطالعات دیگر نشان داده اند که مکملهای ویتامین D پاسخ به درمانهای ضد ویروسی را در افراد مبتلا به عفونتهای خاص، از جمله هپاتیت C و HIV، بهبود میبخشد همچنین به دلیل تأثیر آن بر سیستم ایمنی در مقابله با کووید-۱۹ توانست التهاب را در سیستم تنفسی متوقف کند.
بسته به سطوح این ویتامین در خون، بین ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ واحد بین المللی مکمل ویتامین D در روز برای اکثر افراد کافی است، اگرچه کسانی که کمبودهای جدی تری دارند اغلب به دوزهای بسیار بالاتری نیاز دارند.
زینک
زینک یک ماده معدنی است که برای عملکرد سیستم ایمنی ضروری است. زینک برای رشد و ارتباط سلول های ایمنی مورد نیاز است و نقش مهمی در پاسخ التهابی دارد. همچنین به طور خاص از موانع بافتی در بدن محافظت می کند و به جلوگیری از ورود عوامل بیماری زای خارجی کمک می کند.
کمبود این ماده مغذی به طور قابل توجهی بر توانایی سیستم ایمنی برای عملکرد صحیح تأثیر می گذارد و در نتیجه خطر ابتلا به عفونت و بیماری، از جمله ذات الریه را افزایش می دهد. بر اساس تحقیقات، مشخص شده است که ۱۶ درصد از تمام عفونت های تنفسی در سراسر جهان به دلیل کمبود زینک است. کمبود زینک حدود ۲ میلیارد نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار داده و در افراد مسن بسیار شایع است. در واقع، حدود ۳۰ درصد از افراد مسن دچار کمبود این ماده مغذی هستند. مطالعات متعدد نشان میدهد که مکملهای زینک از عفونتهای دستگاه تنفسی مانند سرماخوردگی محافظت می کنند. علاوه بر این به کاهش مدت سرماخوردگی کمک کرده و فعالیت های ضد ویروسی نیز دارد. مصرف طولانی مدت زینک، تا زمانی که دوز روزانه زیر حد مسمومیت یعنی ۴۰ میلی گرم زینک المنتال باشد برای بزرگسالان سالم بی خطر است.
الدربری (آقطی سیاه)
آقطی سیاه (Sambucus nigra) مدتهاست برای درمان عفونتها استفاده میشود. مشاهده شده است که عصاره این ماده پاسخ سیستم ایمنی را تقویت می کند و به کوتاه کردن مدت و شدت سرماخوردگی و همچنین کاهش علائم مرتبط با عفونت های ویروسی کمک می کند. مروری بر ۴ مطالعه بر روی ۱۸۰ نفر نشان داد که مکمل های الدربری به طور قابل توجهی علائم تنفسی فوقانی ناشی از عفونت های ویروسی را کاهش می دهند. برخی از محققان توصیه میکنند که مکملهای آقطی سیاه فقط در اوایل کووید-۱۹ استفاده شود.
مکمل های دیگر با پتانسیل تقویت سیستم ایمنی
جدا از موارد ذکر شده در بالا، بسیاری از مکمل ها ممکن است به بهبود پاسخ ایمنی کمک کنند:
گون
گون گیاهی است که معمولا در طب سنتی چینی (TCM) استفاده می شود. تحقیقات حیوانی نشان می دهد که عصاره آن ممکن است به طور قابل توجهی پاسخ های مربوط به ایمنی را بهبود بخشد.
سلنیوم
سلنیوم یک ماده معدنی است که برای سلامت سیستم ایمنی ضروری است. تحقیقات نشان میدهند که مکملهای سلنیوم دفاع ضد ویروسی در برابر سویههای آنفولانزا، از جمله H1N1 را تقویت می کنند.
سیر
سیر دارای خواص ضد التهابی و ضد ویروسی قوی است. تحقیقات نشان می دهند که این ماده مغذی با تحریک سلول هایی مانند سلول های NK و ماکروفاژها، ایمنی را تقویت می کنند.
شیرین بیان
شیرین بیان حاوی بسیاری از مواد از جمله گلیسیریزین است که به محافظت در برابر عفونت های ویروسی کمک می کند. بر اساس تحقیقات آزمایشگاهی، گلیسیریزین فعالیت ضد ویروسی در برابر سندرم تنفسی حاد (SARS-CoV) از خود نشان میدهد.
پلارگونیوم
برخی تحقیقات انسانی استفاده از عصاره این گیاه را برای کمک به کاهش علائم عفونتهای تنفسی حاد ویروسی از جمله سرماخوردگی و برونشیت توصیه میکنند.
B کمپلکس
ویتامین های B، از جمله B12 و B6، برای پاسخ ایمن نرمال مهم هستند. با این حال، بسیاری از بزرگسالان کمبود آنها را دارند، که ممکن است بر پاسخ ایمنی تأثیر منفی بگذارد.
کورکومین
کورکومین ترکیب اصلی در زردچوبه است. خواص ضد التهابی قدرتمندی دارد و مطالعات نشان می دهند که به بهبود عملکرد سیستم ایمنی کمک می کند.
اکیناسه
اکیناسه (Echinacea) از گیاهان خانواده دیزی (Daisy) است. تحقیقات نشان می دهند که گونه های خاصی از این گیاه سیستم ایمنی را تقویت می کنند و اثرات ضد ویروسی بر علیه چندین ویروس تنفسی دارند.